Niet banen maar taken verdwijnen door robotisering

De laatste tijd wordt er veel gesproken over het verdwijnen van banen als gevolg van automatisering en robotisering. Volgens McKinsey echter verdwijnen deze banen niet, maar worden functies anders ingericht.

De McKinsey-consultants Michael Chui, James Manyika en Mehdi Miremadi betogen dat robotisering en artificiële intelligentie al alom tegenwoordig zijn. Zo check je via een apparaat in op het vliegveld en vliegt de piloot gemiddeld slechts 7 minuten zelf. De rest van de tijd wordt het vliegtuig door de autopilot bestuurd. Zal robotisering leiden tot een productiviteitsstijging? Worden we verlost van saaie taken? Gaan er banen verloren? 

Om een antwoord op deze vragen te vinden startte McKinsey eerder dit jaar een onderzoek naar de gevolgen van automatsering voor banen, organisaties en de toekomst van werk.

Voorlopige conclusie 
De focus op beroepen is misleidend. Er zijn slechts zeer weinig beroepen die geheel geautomatiseerd worden op de korte tot middellange termijn. In plaats daarvan worden (enkele) activiteiten geautomatiseerd. Dit heeft gevolgen voor processen binnen organisaties en vraagt om herdefiniëring van bepaalde functies.

Het onderzoek toont aan dat 45% van de activiteiten waarvoor medewerkers betaald worden kunnen worden geautomatiseerd bij de huidige stand van de technologie. Het betreft echter niet alleen laaggeschoold werk. Ook het werk van bijvoorbeeld financiële planners, artsen en managers kan deels geautomatiseerd worden.

Herontwerpen functies en processen 
Dit heeft natuurlijk verregaande consequenties voor leiders en organisaties. Zij moeten processen en functies herontwerpen, zodat geprofiteerd kan worden van de voordelen van automatisering. En die voordelen gaan veel verder dan het besparen van arbeidskosten. De onderzoekers ontwierpen een model om de voordelen in kaart te brengen. De productie stijgt en de kwaliteit en betrouwbaarheid verbeteren van diensten en producten. Kosten worden 3 tot 10 keer terugverdiend. Dit betekent dat het effectief implementeren van deze veranderingen een concurrentieel voordeel oplevert.

Geen baanvernietiging, maar –aanpassing 
Vier bevindingen over het aanpassen van banen in plaats van het verdwijnen van banen.
  • Automatisering van activiteiten: De consultants keken in hoeverre taken van medewerkers geautomatiseerd kunnen worden. Bij de huidige stand van de technologie kan 45% van de taken geautomatiseerd worden. Als 'machines' taal beter gaan begrijpen komt daar nog eens 13% bij.
  • Herontwerp van functies en processen: Slechts 5% van de beroepen kan geheel geautomatiseerd worden. Bij ongeveer 60% van de beroepen kan 30% of meer van de taken geautomatiseerd worden. Veel functies zullen dus veranderen. Iemand die hypotheekaanvragen beoordeelt is geen tijd meer kwijt aan het beoordelen van allerlei standaardpapieren en kan in plaats daarvan meer tijd besteden aan uitzonderingsgevallen en advisering.
  • Impact op kenniswerk: Het zijn niet alleen de banen van laaggeschoolden die (deels) geautomatiseerd kunnen worden. Een significant deel van de taken van hoger geschoolden komt ook daarvoor in aanmerking. Zo kan zelfs naar schatting 20% van de taken van een CEO, zoals het analyseren van rapporten en het voorbereiden van opdrachten voor medewerkers, geautomatiseerd worden. Het werk van wijkzusters, tuinarchitecten en onderhoudsmedewerkers kan juist niet tot nauwelijks geautomatiseerd worden.
  • De toekomst van creativiteit: Vaardigheden zoals creativiteit en het waarnemen van emoties zijn vooralsnog voorbehouden aan de mens. De hoeveelheid tijd die hieraan besteed wordt is echter verrassend laag. Slechts 4% van het werk vraagt creativiteit op een mediaan niveau. Voor het waarnemen van emoties is dat percentage hoger, namelijk 29%.

De consultants pleiten ervoor om automatsering als kans te zien. Mensen hoeven geen saai werk meer te doen en kunnen zich concentreren op taken die creativiteit en invoelingsvermogen vergen.

De resultaten van dit onderzoek benadrukken dat gekeken moet worden naar activiteiten in plaats van functies of beroepen. Er zal wel degelijk actie ondernomen moeten worden door werkgevers en overheden. Functies en processen veranderen immers aanzienlijk. Werk aan de winkel dus voor managers en HR-professionals, wier eigen functie ook zal veranderen.

09-12-2015

Inspiratie Lab